ڝێياب سۈن

بۇصۇرباباز ڝێياب سۈن گۈدۈ بۇنيارۈ. 

  

Москоб - مۈسكۈب

Москва цIцIар гIуцIцIараб буго Моск рагIудасса, гьедин хъван буго википедиялда. ГIарабазги Муску абула.

Кин абун лълъикI магIарул къагIидаялда?
Москоб кколеб буго магIарул къагIида.

Дун метер Москове унев вуго. 

Дун метер Моское уней йиго.
Дун гьанже Москов вуго. 

Дун гьанже Моской йиго.
Дун Москосса вачIунев вуго.
Дун Москоссан вачIунев вуго.
Москоб жакъа цIцIорон буго.
Москобе гIемераб къай баччула.
Москор ругел щиназда мосокал абула.
Москоб щуго гурони мажгит гьечIо.
МагIарул Мосокдерил жамагIатал.

مۈسكوا ڞار عۇڞۇن بۇڬۈ مۈسك راعۇداصا،  هېدێن څوان بۇڬۈ وێكێفېدێيالدا. عارابازڬێ مۇسكۇ ابۇلا.

كێن ابۇن ڷـێـگ ماعارۇل قاعێدايالدا؟ 

مۈسكۈب ڭۈلېب بۇڬۈ ماعارۇل قاعێدا.

دۇن مېتېر مۈسكېوې ئۇنېو وۇڬۈ.

دۇن مېتېر مۈسكۈيې ئۇنېي يێڬۈ.

دۇن هانجې مۈسكۈو وۇڬۈ.

دۇن هانجې مۈسكۈي يێڬۈ.

دۇن مۈسكۈصا واڃێنېو وۇڬۈ.

دۇن مۈسكۈصان واڃۇنېو وۇڬۈ.

مۈسكۈب جاقا ڞۈرۈن بۇڬۈ.

مۈسكۈبې عېمېراب قاي باڿۇلا.

مۈسكۈر رۇڬېل ۺێنازدا مۈسۈكال ابۇلا.

مۈسكۈب ۺۇڬۈ ڬۇرۈنێ ماجڬێت هېڃۈ.

ماعارۇل مۈسۈكدېرێل جاماعات.

 

Гьадинал бакIалги руго дунялалда

 Гьадинал бакIалги руго дунялалда

هادێنال باگالڬێ رۇڬۈ دۇنيالالدا

څوېڅارۇڶ مۈڞ

 جاقا بۇڬۈ څوېڅارۇڶ مۈڞاڷۇل طۈڛېبېصېب قۈ

ڝێياب خاط

 جاقا ڝێياب خاط جۇبازابۇنا هانێب، ښۈ هۈرڨۈ-هۈرڨۈب حالطێزابێزې بېهێلا.

ГЬАБИГЬАНГИ ГЬОБОГИ

 

ГЬАБИГЬАНГИ ГЬОБОГИ

Гьабигьан, радакьго тIадеги вахъун, лълъил-лълъилниги бугIа-ролI ххине, гьабихъе къокъанила. НуцIцIида асскIове гьев щвелалдего, жаниссан цо ахIи-хIур рагIанила. ГIажаиблъанила гьабигьан: къватIиссан рахавухъе нуцIцIаги бугила, жанив чи вукIине ресги гьечIила.
НуцIцIида гIин чIванила гьесс. Гьадинаб дагIба-къецц рагIанила гьениссан:
— Гьобоялълъе бищунго дун къваригIуна! Жанибе бугIа-ролI базе дун букIинчIебани, гьобого букIинароан! — ан ахІдолеб бугила гьабитIакъали.
— Дун букIинчIебани, дуда жанибе бараб хIалухъен чваххун гIодобе бачIинаан! Дудассаги дун хIажатаб буго гьобоялълъе! — ян чIчIанила гомог.
— Ва-гьа-гьа! — ян белъанхъанила гьелда тIад гIентIеро. — Дун кIанцІоларебани, гонгинисса гIодобе цониги мугь бортилароан жибго чIчIинтӀизе!
— КIанцIезеяли дуцца мадар гьабула, гIентIеpo! Гьеб дур кIанцIеялълъул пайда щиб? Рортарал мугьазда тIадги ххенон, диццалълъидал хханжу гьабулеб! — ан двардваданила тIассагьобо.
— Данде чIчIезе дун букIинчIебани, цо мугьниги дуццаги хъурилароанхха, тIассагьобо! — ян хIинццго бурбуданила гъоркьагьобо.
— Дицца нужеда гьоркьоб бакI рекъезабичIони, кинабго хIалухъен лълъаранибе уна гури! — ян гьиманила гьабил борххаро.
— Дун ссверуларебани, я тIасса гьобо ххенелароан, я гIентIеро басандилароан. Гьединлъидал гьабил кьучIчIго дун ккола! — ян чIухIун кIалъанила ракибокьоссан раква.

— Къваридаб дир кIалдиссан хIалуцун лълъим речIчIуларебани, мун ссверизецин ссверилароан! — ин чIчIанила рoгIopo. — Дудассаги дун хIажатаб буго гьобоялълъе!
— Валлагь, бетIерчIахъад рогIоро, гьеле мунго мукIурлъулеб буго, дуда жаниссан ракваялълъул малъразда речIчIизе дун букIинчIебани, я раква ххенелароан, я гьелълъ тIассагьобо жиндаго цадахъ ссверизабилароан. Асслияб жо дун буго! — ян чIухIун чвалчваданила лълъим. — Дун гьечIеб бакIалда гьобоги букIунаро гури!
Гьабигьан гьаругьинан гьабил рахъде ваханила. Гьесс гьабил къолонибе унеб лълъим нахъе беганила. Гьеб рахъил хьибилалдассан чилчилиялда гьоркье чвахханила.
Рахъдасса гъоркьеги вачIун, гьабигьан гьабирокъове лIугьанила.
— Гьахха, гьанжеги бихьизабе нужерго гьунар! — ан ахIанила гьесс.
Ссунццаниги гьессие жаваб кьечIила. ГIадамаз абухъе, лълъим бегараб гьобо гIадин, ссихIкъотIун чIчIанила киналго.

СагIид ГIалиханассулазул.

هابێهانڬێ هۈبۈڬێ.

هابێهان، راداڨڬۈ طادېڬێ واڅۇن، ڷێل-ڷێلنێڬێ بۇعا-رۈڶ خێنې، هابێڅې قۈقانێلا. عاجائێبڸانێلا هابێهان: قواطێصان راځاوۇڅې نۇڞاڬێ بۇڬێلا، جانێو چێ وۇگێنې رېس هېڃێلا. هادێناب داعبا-قېڛ راعانێلا هېنێصان:

-    هۈبۈياڷې بێۺۇنڬۈ دۇن قوارێعۇنا! جانێبې بۇعا-رۈڶ بازې دۇن بۇگێنڃېبانێ، هۈبۈڬێ بۇگێنارۈئان! – ان احدۈلېب بۇڬێلا هابێطاقالێ.

-    دۇن بۇگێنڃېبانێ، دۇدا جانێبې باراب حالۇڅېن چواخۇن عۈدۈبې باڃێنائان! دۇداصاڬێ دۇن حاجاتاب بۇڬۈ هۈبۈياڷې! – ڄانێلا ڬۈمۈڬ.

-    وا-ها-ها! – يان بېڸانڅانێلا هېلدا طاد عېنطېرۈ. – دۇن گانڝۈلارېبانێ، ڬۈنڬێنێصا عۈدۈبې ݭۈنێڬێ مۇه بۈرتێلارۈئان جێبڬۈ ڄێنطێزې!

-    گانڝېزېيالێ دۇڛا مادار هابۇلا، عېنطېرۈ! هېب دۇر گانڝېياڷۇل فايدا ۺێب؟ رۈرتارال مۇهازدا طادڬێ خېنۈن، دێڛاڷێدال خانجۇ هابۇلېب! – ان دواردوانێلا طاصاهۈبۈ.

-    داندې ڄېزې دۇن بۇگێنڃېبانێ، ښۈ مۇهنێڬێ دۇڛاڬێ څۇرێلارۈئانخا، طاصاهۈبۈ! – يان حێنڛڬۈ بۇربۇدانێلا غۈرڨاهۈبۈ.

-    دێڛا نۇجېدا هۈرڨۈب باگ رېقېزابێڃۈنێ، كێنابڬۈ حالۇڅېن ڷارانێبې ئۇنا ڬۇرێ! – يان هێمانێلا هابێل بۈرخارۈ.

-    دۇن صوېرۇلارېبانێ، يا طاصا هۈبۈ خېنېلارۈئان، يا عېنطېرۈ باساندێلارۈئان. هېدێنڸێدال هابێل ڨۇڄڬۈ دۇن ڭۈلا! – يان ڃۇحۇن گاڸانێلا راكێبۈڨۈصان راكوا.

-    قوارێداب دێر گالدێصان حالۇښۇن ڷێم رېڄۇلارېبانێ، مۇن صوېرێزېښێن صوېرێلارۈئان! – ئێن ڄانێلا رۈعۈرۈ. – دۇداصاڬێ دۇن حاجاتاب بۇڬۈ هۈبۈياڷې!

-    مالاه، بېطېرڃاڅاد رۈعۈرۈ، هېلې مۇنڬۈ مۇگۇرڸۇلېب بۇڬۈ، دۇدا جانێصان راكواياڷۇل ماڸرازدا رېڄێزې دۇن بۇگێنڃېبانێ، يا راكوا خېنېلارۈئان، يا هېڷ طاصاهۈبۈ جێنداڬۈ ښاداڅ صوېرێزابێلارۈئان. اصلێياب جۈ دۇن بۇڬۈ! – يان ڃۇحۇن چوالچوادانێلا ڷێم. – دۇن هېڃېب باگالدا هۈبۈڬێ بۇگۇنارۈ ڬۇرێ!

هابێهان هاراهێنان هابێل راڅدې واځانێلا. هېص هابێل قۈلۈنێبې ئۇنېب ڷێم ناڅې بېڬانێلا.

راڅداصا غۈرڨېڬێ واڃۇن، هابێهان هابێرۈقۈوې ڶۇهانێلا.

-    هاخا، هانجېڬێ بێڮێزابې نۇجېرڬۈ هۇنار! – ان احانێلا هېص.

صۇنڛانێڬێ هېصێيې جاواب ڨېڃێلا. عاداماز ابۇڅې، ڷێم بېڬاراب هۈبۈ عادێن، صێحقۈطۇن ڄانێلا كێنالڬۈ.

 

ساعێد عالێخاناصالازۇل.

Кубанакан

 Кубанакан гIурус мацIцIалда кколеб буго Куба.

1492 соналълъул лъилъарулI моцIцIалълъул 21 къоялда Ххиристопор Колумубицца гамил тIехьалда хъван батана Колба («Colba») цIцIар.

1492 соналълъул лъилъарулI моцIцIалълъул 27 къоялда гьев гьеб чIчIинкIиллъиялде щварав меххалда, гьесс абуна гьединаб берцинаб бакI киданиги бихьичIила. Цинги лъилъарулI моцIцIалълъул 31 къоялда гьесс гьеб чIчIинкIиллъиялда цIцIар лъуна Хуан илан. Хуан вукIана Испан пачалихъалълъул БетIерассул вас.

1492 соналълъул хъвехъарулI моцIцIалълъул 5 къоялда Ххиристопорицца гьел бакIазул Алпги Омегги цIцIарал лъуна.

1525 соналълъул тIинчIулI моцIцIалълъул 25 къоялда Испан пачалихъалълъул БетIерасс жиндирго тIадкъаялда рекъон цIияб цIцIар лъуна Пернандин илан абун.

Жалго дора бетIербахъи гьабулел рукIарал гIадамазул жудерго абулеб цIцIар букIана.

Масала, таиназ (taíno) абулеб букIана Коабан («coabana»), ай кIудияб бакI илан магIнаялда. Цоги абулеб куц букIана Кубанакан («Cubanacán»).

Дида ккола гьеб Кубанакан магIарул мацIцIалда рекъон букIина абизе жибго Куба абизегIан.

كۇباناكان عۇرۇس ماڞالدا ڭۈلېب بۇڬۈ كۇبا.

۱۴۹۲ سۈناڷۇل ڸێڸارۇڶ مۈڞاڷۇل ۲۱ قۈيالدا

خێرێستۈفۈر كۈلۇمۇبێڛا كامێل طېڮلدا څوان باتانا كۈلبا ڞار.

۱۴۹۲ سۈناڷۇل ڸێڸارۇڶ مۈڞاڷۇل ۲۷ قۈيالدا هېو

هېب ڄێنگێلڸێيالدې ۺواراو مېخالدا، هېص ابۇنا هېدێناب

بېرښێناب باگ كێدانێڬێ بێڮێڃێلا. ښێنڬێ ڸێڸارۇڶ مۈڞاڷۇل ۳۱ قۈيالد هېص هېب ڄێنگێلڸێيالدا ڞار  ڸۇنا خۇئان ئێلان. خۇئان وۇگانا ئێسفان فاچالێڅاڷۇل بېطېراصۇل واس.

۱۴۹۲ سۈناڷۇل څوېڅارۇڶ مۈڞاڷۇل ۲۵ قۈيالدا ئێسفان فاچالێڅاڷۇل بېطېراص جێندێرڬۈ طادقايالدا رېقۈن ڝێياب ڞار ڸۇنا فېرناندێن ئێلان ابۇن.

جالڬۈ دۈرا بېطېرباڅێ هابۇلېل رۇگارال عادامازۇل جۇدېرڬۈ ابۇلېب ڞار بۇگانا.

ماسالا، تائێناز ابۇلېب بۇگانا كۈئابان، اي گۇدێياب باگ ئێلان ماعنايالدا. ښۈڬێ ابۇلېب كۇښ بۇگانا كۇباناكان ئێلان.

دێدا ڭۈلا هېب كۇباناكان ماعارۇل ماڞالدا رېقۈن بۇگێنا ابێزې جێبڬۈ كۇبا ابێزېعان.